Waarom de aanleg van glasvezel in Nederland stokt

Geplaatst op: 07 december 2017

Doordat KPN liever zijn bestaande kopernetwerk oplapt, dreigt de aanleg van supersnel glasvezelinternet tot stilstand te komen. Experts vrezen dat Nederland zijn wereldwijde digitale koppositie verliest.

Directeur Eric Vos van E-Fiber weet het nog goed. In 2002 startte hij de Glasvezel Netwerk Exploitatie Maatschappij (GNEM). ,,Ik woon in het buitengebied van Zeist in Den Dolder en de internetverbinding is daar als stroop. Toen heb ik een businessplan geschreven om Nederland te verglazen.”

Het plan uitvoeren bleek geen sinecure, Vos kreeg van alle banken nul op het rekest. ,,Glasvezel was duur, er moest veel geld in”, blikt hij terug. ,,Ook zagen ze het belang niet. We hebben toch KPN en de kabelaars met hun netwerken, kreeg ik te horen.”

De doorbraak volgde toen Vos twee jaar later Dik Wessels tegen het lijf liep. In de onlangs overleden VolkerWessels-topman vond hij een geestverwant, die brood in glasvezel zag. Samen begonnen Wessels en Vos het bedrijfje Reggefiber. ,,Al snel konden we aan de slag. Een huis aansluiten kostte nog 3.500 euro per huishouden, nu kan dat al voor 600 tot 700 euro.”

Aanjaagfunctie

Om het geheugen op te frissen: glasvezel maakt internetsnelheden tot 1 gigabit p/s mogelijk, een tienvoud van de 100 megabit p/s die nu als standaard voor echt supersnel geldt.

En ook belangrijk: de uploadsnelheid is bij glasvezel gelijk aan de downloadsnelheid. ,,Snel internet wordt steeds belangrijker”, doceert Vos. ,,Kijk naar een gemiddeld huishouden: dochter is aan het facetimen, zoon gamet online en de ouders kijken Netflix. Dan heb ik nog niet eens over de komst van virtual reality.”

Dankzij Reggefiber ging het vanaf 2005 hard met glasvezel. In enkele jaren kregen ruim een half miljoen huizen het netwerk van de toekomst, van Almere, Deventer, Hillegom tot Veenendaal. ,,Reggefiber heeft een duidelijke aanjaagfunctie gehad”, vertelt Paul Kempen, tot 2013 was hij verkoopmanager voor het bedrijf. ,,Ze zijn relatief willekeurig door Nederland gegaan om glasvezel aan te leggen.”

Wel liet Reggefiber echt dunbevolkte gebieden links liggen. ,,Zodra het aantal woningen minder dan enkele duizenden bedroeg, deden ze het niet. Dat was te kostbaar.”

Bedreiging

Reggefibers succes wekte de aandacht van KPN: diens groeiende glasvezelnet betekende een rechtstreekse bedreiging voor het decennia oude kopernetwerk van Nederlands grootste telecombedrijf. Toenmalig topman Ad Scheepbouwer klopte daarop in 2008 bij Wessels aan en nam een minderheidsbelang van 41 procent.

Trots maakten beide partijen bekend heel Nederland voor 2016 op glasvezel aan te willen sluiten. Vier jaar later verwierf KPN een meerderheidsbelang. In 2014 werden de resterende aandelen Reggefiber gekocht.

Spoel vooruit naar het heden en van bovengenoemde ambitie kwam weinig terecht. Met KPN aan het roer schroefde Reggefiber de investeringen drastisch terug. In plaats daarvan denkt KPN de internetsnelheden aanzienlijk te kunnen opvoeren via upgrades van zijn ADSL-kopernetwerk. Dat is tot vier keer goedkoper dan glasvezel.

Critici

Al met al komt de verglazing van Nederland vrijwel tot stilstand. Inmiddels kennen nu 2,65 miljoen van de ruim acht miljoen adressen in Nederland glasvezel, maar daar blijft het bij. Waar Reggefiber in 2013 nog ruim 500.000 huizen van glasvezel voorzag, waren dat er vorig jaar slechts 120.000.

Dit jaar zullen dat er opnieuw minder zijn. In het huidige tempo wordt de mijlpaal van 3 miljoen adressen pas in 2021 geslecht, schat Onderzoeksbureau Telecompaper. In dat tempo gaat het nog zeker twintig jaar duren, voor er een landelijk netwerk is.

Critici spreken van oplapwerk, gemeenten als Hengelo en Eindhoven zijn ‘not amused’ dat Reggefiber het werk niet afmaakt. ,,Bij ons zijn 71.000 van de 100.000 woningen inmiddels verglaasd”, reageert wethouder Staf Depla (Werk, Economie). ,,Een mooie score die veel hoger is dan de 3 procent in Rotterdam.”

Lange termijn
Desalniettemin baalt hij, zeker nu KPN twee keer schriftelijk bevestigde de resterende wijken – centrum, Strijp en Gestel – aan te sluiten. ,,Voor de langere termijn is koper onvoldoende. Er komen autonoom rijdende auto’s, 5G, in Eindhoven hebben we bovendien de Brainport-regio en veel designbureaus. Die ondernemers hebben hoge datasnelheden nodig.”

Ook de Dutch Datacenter Association (DDA) is bezorgd. ,,Nederland dreigt weg te zakken op het gebied van internetconnectiviteit”, waarschuwt de belangenclub. Belangrijkste aanleiding voor de waarschuwing is de stokkende glasvezelaanleg. ,,Dat is zowel in de verstedelijkte als de minder dichtbevolkte gebieden een probleem.” De DDA wil dat de overheid zich veel actiever met glasvezel bemoeit.

Wethouder Depla vindt dat het kabinet actie moet ondernemen. ,,Den Haag denkt te gemakkelijk: de markt lost dit wel op. Niet dus. Terwijl glasvezel essentieel is voor de concurrentiekracht van onze bedrijven en allerlei toekomstige diensten in bijvoorbeeld de zorg. Om het EU-doel van 100 megabits p/s in 2025 te halen, zeker qua uploadsnelheid, ontkom je niet aan glasvezel.”

Hij begrijpt KPN wel. ,,Ze hebben maar beperkt investeringscapaciteit en investeren in glasvezel kannibaliseert hun eigen netwerk en betekent minder dividend voor de aandeelhouders. Daar zijn ze niet bij gebaat.”

Ranglijst

Door de stokkende glasvezelaanleg bungelt Nederland qua aansluitingen op plaats 23 van de 35 in de OESO-ranglijst. Qua breedband staat ons land met 42 procent van de woningen nog in de top drie, maar slechts 4 procent van de huishoudens beschikt over supersnel internet van boven de 100 megabit p/s. Veel andere landen scoren inmiddels beter.

Volgens Tim Poulus, expert bij Telecompaper, is het enerzijds vreemd dat KPN glasvezel laat liggen. ,,De aanleg is duur, maar op termijn beduidend goedkoper. Er is veel minder onderhoud nodig dan bij koper.” Als beursgenoteerd bedrijf regeert echter vooral de korte termijn. ,,Hun horizon is twee jaar.”

Toch ziet Poulus in tegenstelling tot andere experts geen enorm gevaar voor Nederland. ,,Ja, we zakken wat weg in de lijstjes, maar op de kabel zijn wel met glasvezel vergelijkbare snelheden tot 1 gigabit p/s mogelijk. Ziggo gaat daarin fors investeren en dan zullen meer en meer consumenten en bedrijven de kabel kiezen. Uiteindelijk moet KPN dan wel glasvezel oppakken.”

Laatste stukje

KPN zelf, dat de afgelopen zes jaar 9 miljard euro in de netwerkinfrastructuur gestoken heeft, noemt de kritiek ,,te kort door de bocht.” De media focussen volgens het concern te veel op woningen.

Het telecombedrijf wijst er op dat de kern van zijn netwerk is verglaasd en dat vrijwel alle mobiele masten op glasvezel zijn aangesloten. ,,We rollen nog steeds vele duizenden kilometers aan glasvezel uit.

De focus ligt momenteel op de uitrol van glasvezel naar de ruim 20.000 straatkasten”, zegt woordvoerder Stijn Wesselink. Alleen het laatste stukje naar de huizen is dan nog van koper.

Oud-werknemers van Reggefiber zijn ondertussen teleurgesteld over de teloorgegane ambities. ,,Toen Dick in 2008 een minderheidsbelang aan KPN gaf, voorzag ik dat ze de investeringen zouden terugdraaien,” zegt Eric Vos. ,,De ambities van Reggefiber werd gekilled.”

Ook voormalig-salesmanager Kempen is teleurgesteld. ,,Burgers willen glasvezel, zeker in buitengebieden. Ik vind het heel jammer dat Reggefiber en KPN de investeringen hebben terug geschaald.”

Nieuwe spelers springen in het gat

Waar Reggefiber zijn inspanningen terugschroeft, springen andere spelers in het gat. E-Fiber van Eric Vos heeft inmiddels bijna 25.000 adressen van glasvezel voorzien, onder meer in Boekel, Landerd en Bernheze. Daarnaast zijn zij actief met de vraagbundeling in Montfoort, Schagen en Ridderkerk. Onlangs sloot hij een overeenkomst om de 40.000 adressen in de 32 dorpen van gemeente Land van Cuijk te verglazen. Ook Paul Kempen werkt tegenwoordig met gemeenten en burgerinitiatieven aan glasvezelprojecten.

De behoefte is groot: in heel Nederland lopen inmiddels in 140 gemeenten glasvezelinitiatieven. Andere speler is bouwfonds CIF – eerst van Rabobank, nu van het Zweedse EQT – dat inmiddels 15 glasvezelcampagnes in buitengebieden heeft gedaan. 100.000 adressen hebben een aanbod gekregen. Die campagnes zijn tot nu toe allemaal succesvol. Als de helft van bewoners toezegt een eenmalige bijdrage te betalen, legt CIF glasvezel aan.

Rechtszaak T-Mobile tegen ACM

De overname van Reggefiber door KPN ijlt nog steeds na. Woensdag 6 december dient bij het College van Beroep voor het Bedrijfsleven het hoger beroep in de zaak die Vodafone tegen toezichthouder ACM en KPN aanspande. Inmiddels heeft T-Mobile de zaak overgenomen, de provider kocht vorig jaar Vodafone Thuis voor 100 miljoen euro en biedt vaste telecomdiensten aan via KPN’s netwerk.

Volgens T-Mobile had de ACM kunnen weten dat de overname van KPN nadelig voor de aanleg van glasvezel zou uitpakken en beperkt deze de concurrentie. KPN verhoogde bovendien de tarieven na de koop van Reggefiber. De Rechtbank Rotterdam gaf de ACM vorig jaar mei gelijk.

 

 

BRON: AD, door David Bremmer